Wypakowany przemysłem po brzegi region we Włoszech

…czyli gospodarka Włoch Lombardią stoi

Na początek klasyczne pytane: z czym Ci się kojarzą Włochy?

Założę się, że pierwsze, co przychodzi Ci na myśl to światowej klasy zabytki, pizza, moda, Rzym, wakacje na plaży, Eros Ramazzotti, spaghetti z sosem pomidorowym, wino, tiramisù, Ferrari, espresso…  Nic dziwnego. Półwysep Apeniński to jedna z kolebek cywilizacji, gdzie liczba godzin słonecznych dochodzi do 2600 rocznie. Dla porównania, maksymalne usłonecznienie w Polsce wynosi 1900 godzin. Gdzie, jak nie we Włoszech można więc oczekiwać la dolce vita?

Jednak Włochy to również trzecia gospodarka Unii Europejskiej

W przerwach między cornetto z cappuccino na śniadanie, spaghetti i tiramisù obiadową porą a wieczornym aperitivo włoscy przedsiębiorcy przez długie dziesięciolecia brali się do roboty. Dzięki temu, Włochy to dziś potężnie uprzemysłowione państwo, należące do grupy G7. Tak zwany włoski cud gospodarczy, czyli gwałtowny wzrost gospodarki Włoch z lat 50. i 60. XX wieku wywindował kraj na ekonomiczne podium.

Jest to również kraj bardzo dużych gospodarczo kontrastów. Charakterystyczny jest tutaj podział na bogatą, uprzemysłowioną północ i biedniejsze, rolnicze południe.

Na północy, gdzie przemysł stanowi o zamożności regionu, zdecydowanie najważniejsza gospodarczo jest Lombardia. Jak powiedział na konferencji prasowej z 6 września 2021 r. prezydent Lombardii, Attilio Fontana: „Lombardia to prawdziwa lokomotywa ciągnąca włoską gospodarkę”.

region Lombardia zaznaczony na mapie Włoch
Lombardia na mapie Włoch

Trochę statystyki

Polscy przedsiębiorcy wyjątkowo chętnie utrzymują ożywione relacje handlowe z włoskimi firmami. Jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że w roku 2020 polski eksport do Włoch wynosił prawie 10,3 mld euro (4,3% polskiego eksportu ogółem), natomiast wartość importu z Włoch przekroczyła 11,2 mld euro (5% polskiego importu ogółem)*­ zobaczymy, że Włochy są 5. partnerem handlowym dla polskiego eksportu oraz zajmują 3. miejsce pod względem importu. Można więc śmiało powiedzieć, że Lombardia to region wyjątkowy dla polskiej gospodarki. Przyjrzyjmy się więc Lombardii ze strony, z jakiej zwykle na Włochy nie patrzymy.

* dane za rok 2020, Departament Handlu i Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii

A teraz trochę informacji podstawowych

Lombardia jest jednym z największych regionów Włoch. Jest czwartym pod względem wielkości regionem tego państwa. (Największa jest Sycylia.) Powierzchnia Lombardii wynosi 23 844 m², co plasuje ją między województwami warmińsko-mazurskim, a zachodniopomorskim.

Dochód na jednego mieszkańca przekracza średnią europejską o 35%. Nieźle, prawda?

Lombardia ma cztery międzynarodowe lotniska (Linate i Malpensa w Mediolanie, Montichiari w Brescii oraz Orio al Serio w Bergamo), sieć autostrad liczy 1460 km, a drogi kolejowe to 1869 km.

Najważniejszym sektorem gospodarki Lombardii jest sektor trzeci, czyli usługi i turystyka. Nie różni więc pod tym względem od gospodarki Włoch. Ponieważ jednak najwięcej kontaktów zawodowych mam z firmami produkcyjnymi (jestem tłumaczką języka włoskiego zajmującą się najczęściej tłumaczeniami technicznymi) skupię się tutaj na drugim sektorze gospodarki, czyli na przemyśle.

Pisanie o przemyśle w Lombardii to pisanie o przemyśle w ogóle

W tym regionie Włoch rozwijają się bowiem praktycznie wszystkie najważniejsze branże przemysłu ciężkiego oraz lekkiego:

  • metalurgia (hutnictwo i odlewnictwo to jedne z najstarszych gałęzi przemysłu lombardzkiego)
  • automotive (lombardzka produkcja komponentów i części samochodowych ustępuje jedynie Piemontowi)
  • przemysł włókienniczy (jedwabna apaszka z Como to klasyk wśród pamiątek z podróży)
  • farmaceutyka (na pewno masz w apteczce jakieś leki czy suplementy lombardzkich marek)
  • mechanika (włoskie maszyny narzędziowe potrafią obrobić chyba wszystko)
  • produkcja pojazdów przemysłowych i rolniczych (nie tylko włosko-niemiecki koncern SAME Deutz Fahr Italia SpA o niemal stuletniej historii)
  • meble
  • AGD
  • elektronika
  • przemysł chemiczny
  • …i mogłabym tak jeszcze przez jakiś czas wymieniać

Co ciekawe, przemysł w Lombardii powstał przede wszystkim na gruncie prywatnym. Kiedy na początku XIX w., czyli w czasach poprzedzających zjednoczenie Włoch, w innych regionach-państwach przemysł rozwijał się głównie dzięki rozporządzeniom władzy oraz obszernym zamówieniom państwowym, w Lombardii, niczym grzyby po deszczu, powstawały przedsiębiorstwa prywatne. To właśnie one dały zalążek przyszłej potęgi gospodarczej tego regionu, który dziś wytwarza około jednej piątej włoskiego krajowego produktu brutto.

W Lombardii swoje siedziby mają największe włoskie firmy przemysłowe, handlowe i finansowe

(Z niektórymi współpracowałam. Zobacz moich klientów.)

Lombardia to pierwszy włoski region, który w ubiegłym wieku błyskawicznie rozwinął się industrialnie. Rozwój ten dotyczył właściwie każdej branży. W rezultacie powstała złożona, kompletna tkanka przemysłowa, łącząca dziś ściśle największe fabryki produkcyjne z małymi i średnimi firmami. Wszystkie te przedsiębiorstwa są rozmieszczone na terenie regionu w miarę równomiernie. Dzięki temu, w czasach prosperity właściwie każdy mógł znaleźć pracę rzut beretem od domu.

Największe fabryki i zakłady przemysłowe Lombardii powstały przede wszystkim w okolicach Mediolanu. Tam właśnie zlokalizowana jest najbardziej prężna produkcja obejmująca branżę metalurgiczną, hutniczą, mechaniczną, czy chemiczno-farmaceutyczną.

Jednak pozostałe regiony nie pozostają w tyle. Poza prowincją Mediolanu ulokowały się często mniejsze firmy, których działalność skupia się głównie w branży tekstylnej, graficznej i elektronicznej. Zapewniają one niezwykle mocne wsparcie dla gospodarki regionu i całego kraju.

Przemysł metalurgiczny regionu Lombardia

Jedną z najważniejszych gałęzi przemysłowych Lombardii jest produkcja stali. Lombardzka stal może się pochwalić wyjątkowo długą historią sięgającą aż XV wieku. Już wtedy w alpejskich dolinach wytapiano niewielkie ilości metalu z rudy. Stal made in Italy, czy też raczej made in Lombardy, znajdowała wielu nabywców. Zapotrzebowanie rosło, a huty i odlewnie rozrastały się. Aby więc sprostać wymogom produkcji, która do procesu potrzebuje dużych ilości wody, zakłady powstawały i rozbudowywały się wzdłuż koryt wielkich rzek. Niestety, dziś około 60% włoskich rzek i jezior jest mocno zanieczyszczonych.

Trzeba jednak dodać, że ta katastrofa hydrologiczna nie jest wyłączną winą przemysłu metalurgicznego. We włoskich rzekach i jeziorach można znaleźć niemal wszystko, od pestycydów i antybiotyków, po kremy słoneczne, mikroplastik oraz wiele, wiele innych związków chemicznych wykorzystywanych w życiu codziennym.

Na przełomie XIX i XX w., w pobliżu najważniejszych dróg komunikacyjnych wybudowano olbrzymie huty górujące nad równinami. Jednak, jak to się często dzieje, równowaga gospodarcza jest bardzo delikatna i kiedy rynek europejski ograniczył popyt na stal przemysłową, największe lombardzkie fabryki, dające pracę tysiącom ludzi, musiały znacznie ograniczyć produkcję.

budynek huty stali
Widok z lotu ptaka na jedną z hut stali w Lombardii

Niemniej jednak, jeżeli chodzi o stal narzędziową, wolumen produkcji niewiele się zmienił. Duża w tym zasługa małych fabryk umiejscowionych w regionach przedalpejskich. Na przykład w okolicach Lecco, wiele przedsiębiorstw specjalizuje się w produkcji nożyczek i noży. Produkuje się tam dziś miliony sztuk, które są eksportowane do ponad 40 krajów świata.

Przemysł metalurgiczny to jeden filarów potęgi Lombardii

Dlatego prężnie działa tam wiele organizacji zrzeszających firmy należące do tej gałęzi gospodarki. Jedną z takich organizacji jest Amafond (Associazione Italiana Fornitori Fonderie) z siedzibą w Mediolanie. Jest to włoskie stowarzyszenie producentów maszyn, urządzeń, pieców i produktów dla odlewni. Kolejną organizacją jest Assofond (Associazione Italiana Fonderie), czyli włoskie stowarzyszenie odlewni. Assofond swoją siedzibę ma w Trezzano sul Naviglio, zaledwie pół godziny od Mediolanu.

W ogóle Włosi dbają o swoje interesy jak mało kto. Nie tylko w Lombardii, ale w całych Włoszech pełno jest przeróżnych stowarzyszeń, związków i konsorcjów, których celem jest promowanie danego rodzaju produktu oraz wspieranie przedsiębiorców.

Przemysł farmaceutyczny regionu Lombardia

Przemysł farmaceutyczny regionu Lombardia wyróżnia zdecydowana innowacyjność, solidne podstawy produkcyjne oraz duża liczba działających przedsiębiorstw. O tym, jak naprawdę liczna to grupa producentów niech świadczy fakt, że w samej tylko Lombardii działa 35,7% wszystkich włoskich firm z branży farmaceutycznej. Lombardzkie przedsiębiorstwa farmaceutyczne są zlokalizowane głównie na terenie prowincji Mediolanu, ale też w prowincjach Monza i Brianza, Bergamo czy Como. Okolice stolicy regionu są historyczną kolebką tej gałęzi przemysłu. Ponad 70% działających tutaj przedsiębiorstw farmaceutycznych zostało założonych jeszcze przed boomem gospodarczym z połowy ubiegłego wieku.

Niemal połowa firm z sektora farmaceutycznego produkuje leki i inne preparaty farmaceutyczne (surowice odpornościowe, szczepionki, różnego rodzaju leki, preparaty homeopatyczne, środki antykoncepcyjne, bandaże, plastry nasączane substancjami farmaceutycznymi). Również sporo firm produkuje witaminy, antybiotyki, preparaty krwiopochodne, suplementy diety oraz cukry czyste chemicznie.

Większość uczestników tego sektora stanowią małe firmy, choć nie brak tutaj również większych graczy, takich jak Dompé Farmaceutici SpA czy Angelini SpA. Ta druga jest producentem jednego z największych hitów sprzedażowych we Włoszech w 2020 r. Żel do dezynfekcji rąk Amuchina (marka należąca do Angelini) pobijał w roku pandemicznym rekordy sprzedaży. Przemysł ponownie stanął na wysokości zadania, a Lombardia zyskała kultowy produkt.

żel dezynfekujący do rąk Amuchina
Bestseller włoskich konsumentów w roku 2020: żel dezynfekujący do rąk Amuchina

Przemysł włókienniczy regionu Lombardia

Włoscy rzemieślnicy z okolic Mediolanu, Monza czy Como wytwarzali wełnianą przędzę i tkali z niej doskonałej jakości tkaniny wełniane już w XIII-XVI w. Nieco później pojawił się w Lombardii jedwab, a dekret panującego w XV w. księcia Mediolanu, Gian Galeazzo Maria Sforzy, nakazywał wszystkim właścicielom ziemskim sadzenie jaśminu, który zapewniał jedwabnikom pożywienie.

Como do dziś pozostaje jednym z najważniejszych centrów produkcji jedwabiu w Lombardii. Natomiast przemysł jedwabniczy to jedna z dwóch największych gałęzi przemysłu włókienniczego w Lombardii. Oprócz jedwabiu, region ten słynie z produkcji najwyższej jakości tkanin bawełnianych.

Jedwab, bawełna, wełna. Trzy filary lombardzkiego włókiennictwa. To w Lombardii najlepsi krawcy szukają wyjątkowych tkanin na swoje garnitury, suknie, garsonki czy jedwabne koszule. W wyniku tak prężnego rozwoju włókiennictwa, działa tutaj mocna grupa producentów maszyn włókienniczych, a także przemysł farbiarski.

Stolica regionu, Mediolan, to również centrum aktywności branży wydawniczej

To właśnie w Mediolanie swoją siedzibę ma jedno z najstarszych wydawnictw we Włoszech, Garzanti (założone w 1939  r.), wydające między innymi doskonałe słowniki. Natomiast wydawnictwo Ippocampo Edizioni publikuje przepięknie wizualnie książki. Jedną z nich jest „Il Giro del Mondo in 80 Piante”, której fragment możesz przeczytać tutaj.

okładka książki Il giro del mondo in 80 piante
Okładka książki „Il giro del mondo in 80 piante”, J. Drori

Imprezy targowe odbywające się w Lombardii

Prowadzenie biznesu wymaga zdobywania ciągle nowych klientów. Klienci natomiast pragną mieć przegląd możliwości i dostępnych produktów oraz maszyn. A czy jest lepszy sposób na połączenie prezentacji setek ofert i zapoznania się z nimi niż targi? Lombardia zdominowała przemysł targowy i również tutaj jest w krajowej czołówce. To jeden z najważniejszych hubów handlowych na Półwyspie Apenińskim i to właśnie w tym regionie Włoch odbywają się liczne targi, przyciągające wystawców i zwiedzających z całego świata.

Wśród targów dla firm przemysłowych, jedne z najpopularniejszych to:

  • IPACK IMA – targi prezentujące rozwiązania przeznaczone dla przetwórstwa i pakowania żywności oraz produktów nieżywnościowych
  • SIMEI – międzynarodowy salon maszyn winiarskich i rozlewniczych (impreza odbywa się na przemian w Mediolanie oraz w Monachium)
  • LAMIERA – targi rozwiązań stosowanych w obróbce blachy
  • MILANO UNICA – targi tkanin
  • MICAM MILANO – targi obuwnicze
  • HOMI – targi wyposażenia wnętrz i dekoracji

Targi są nie do zastąpienia w rozwoju i internacjonalizacji nie tylko przemysłu lombardzkiego, ale całych Włoch. La Fiera di Milano to trzecie pod względem wielkości powierzchni centrum targowo-wystwiennicze w Europie. Gospodarka i przemysł regionu Lombardia oraz całych Włoch wyglądałaby zupełnie inaczej bez tego centrum spotkań świata biznesu.

Ciekawostki administracyjne regionu Lombardia

Siedziba władz regionu znajduje się w słynnym drapaczu chmur Pirelli. Wieżowiec, dzieło mediolańskiego architekta Giò Ponti, miał być biurowcem Grupy Pirelli, jednak koszty utrzymania okazały się za wysokie. Producent słynnych opon musiał się więc stamtąd wynieść. W ten sposób Pirellone, jak pieszczotliwie nazywają wieżowiec mediolańczycy, trafił w ręce władz regionu. Przemysł lombardzki stracił designerski biurowiec, region Lombardia zyskał prestiżową siedzibę władz.

Ciekawą historię ma również symbol Lombardii. Jest to róża kamuńska, która w herbie jest wpisana w zielony kwadrat. Srebrny kolor róży symbolizuje światło, natomiast zielony kwadrat Nizinę Padańską.

symbol i herb regionu lombardia róża kamuńska
Róża kamuńska, symbol Lombardii umieszczony w herbie, na fladze i na proporcu regionu

Róża kamuńska jest symbolem regionu lombardzkiego niemal od zawsze. Możemy ją zobaczyć nie tylko na herbie, ale i na proporcu oraz na fladze Lombardii. Naukowcy badający tysiące petroglifów (rytów naskalnych) w dolinie Val Camonica odnaleźli aż 92 rysunki przedstawiające różę kamuńską. Pochodzą one z czasów, gdy dolinę zamieszkiwali Kamunowie (starożytne alpejskie plemię). W roku 1979 petroglify z Val Camonica, jako pierwszy obiekt we Włoszech zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Swoją graficzną stylizację róża kamuńska zawdzięcza czterem mistrzom włoskiego designu. Byli to: Bob Noorda, Pino Tovaglia, Bruno Munari oraz Roberto Sambonet. W roku 1975 Lombardia zdecydowała, że od tej pory róża kamuńska będzie oficjalnym logo regionu. W 1979 r. logo wygrało Złoty Cyrkiel, najbardziej prestiżową nagrodę w świecie designu. Natomiast w maju 2021 r. logo Lombardii doczekało się specjalnego miejsca na ekspozycji stałej w Muzeum Designu ADI w Mediolanie.

* * * * *

Włoscy producenci maszyn znajdują duży rynek zbytu w Polsce. Przeczytaj o mojej współpracy z polskimi firmami, które mają w swoich parkach maszynowych linie produkcyjne i urządzenia Made in Italy.

 

Ups!

To nie tak! To zupełnie nie tak!
Muszę poważnie porozmawiać z webmasterem.

StudioGraficzne.com: Wykonanie stron internetowych

Autorem rysunków jest Gabriele Natussi - Zerouno Software S.r.l.